fbpx

Nhà tâm thần học người Thụy Sỹ Carl Jung đã phát hiện ra những tính cách bị chúng ta đè nén nằm trong vô thức, được gọi là “Mặt Tối” … Càng đè nén, chúng ta lại càng tiếp thêm sức mạnh cho chúng. Những phẩm chất bị chối bỏ có thể được che giấu đằng sau lớp vỏ bọc của chúng ta. Chừng nào chúng còn bị đè nén, thì sớm muộn chúng cũng sẽ trồi lên. Vì thế, điều quan trọng là ta cần nhận diện được Mặt Tối của chính mình, và ôm lấy chúng.

Tính cách bóng tối
Tính cách bóng tối

Triết gia Alan Watts đã từng nhận xét về thứ mà ông gọi là “yếu tố bất lương không thể kiềm hãm” là một phần không thể thiếu của một “con người”. Chúng ta vừa có mặt tốt và mặt xấu, vừa là thiên thần vừa là ác quỷ, vừa có lý trí vừa có đam mê. Những khía cạnh đó tạo nên một con người hoàn thiện. Vấn đề là, chúng ta thường nhìn nhận sự bất lương theo một cách không lành mạnh: đó là đè nén.

Qua các giai đoạn lịch sử, việc tôn vinh một nhóm tính cách, và đồng thời chỉ trích nhóm tính cách khác đã rất thịnh hành trong rất nhiều hệ tư tưởng khác nhau. Lúc đầu, việc trừng phạt những người không chấp nhận việc đó là một điều đúng đắn, để nỗ lực đưa nhân loại vào khuôn khổ của những thứ “chấp nhận được”. Chúng ta có thể nỗ lực hết mình để trở nên “thật tốt”, nhưng vấn đề ở đây là sự nỗ lực thoát khỏi thứ là một phần không thể thiếu của chúng ta, là điều bất khả thi. Trong lĩnh vực tâm lý học, ta thường nói về chuyện cải thiện bản thân, cũng như chấp nhận bản thân. Để trở thành một con người tốt hơn, đầu tiên chúng ta cần chấp nhận chính bản thân mình. Vậy, làm thế nào chúng ta có thể phát triển nếu chúng ta đè nén một phần bên trong mình? Có phải ta không nên chấp nhận mọi thứ, điển hình là những phần mà ta không mong muốn hay không? Chỉ thông qua việc chấp nhận, chúng ta mới có thể đối diện với Mặt Tối và hợp nhất chúng vào cuộc sống hàng ngày. Vì vậy, việc chấp nhận sự thật rằng chúng ta đang đè nén một số tính cách của chính mình là điều rất quan trọng, thay vì chối bỏ sự hiện diện của chúng. Không chỉ những điều xấu xa, mà cả những tính chất như sự sáng tạo, mối quan tâm, sở thích về tình dục cũng có thể bị quy kết là Mặt Tối.

Hầu hết sự dồn nén những khuynh hướng đó xảy ra bởi vì môi trường xung quanh ta cho rằng chúng trái truyền thống và không đứng đắn. Thế nên, người ta có thể phản ứng với Mặt Tối bằng cách chối bỏ và phóng chiếu chúng. Đây là những hình thức chống đối, tôi sẽ lần lượt phân tích chúng,bắt đầu với Sự Chối Bỏ. Việc chối bỏ Mặt Tối có thể đưa chúng ta vào con đường của sự hủy hoại. Nhiều người chỉ đơn giản chối bỏ bản thân vì cho rằng mình không có những phần tính cách tiêu cực như thế, hoặc cắt giảm phần lớn những loại tính cách không mong muốn. Nhưng điều đó tương đương với hành động phản bội: không chỉ với chính bản thân mình, mà còn cả với môi trường xung quanh. Ví dụ về chính bản thân tôi, tôi nhận thức được rằng tôi có khá nhiều mặt tối, được che giấu đằng sau lớp vỏ bọc. Đặc biệt là một người chuyên nói về những chủ đề tâm linh, tôi có thể đeo mặt nạ là một người đầy tình yêu thương và ánh sáng, và là một người gần như hoàn hảo nhưng như vậy không khác gì việc lừa đảo. Tôi cũng đã vài lần bộc lộ những mặt xấu xa trong quá khứ, theo cách mà tôi đã hối hận.

Tính cách bóng tối The Shadow
Tính cách bóng tối The Shadow

Khi Mặt Tối trồi lên, và chúng ta làm những hành động xấu xa, chúng ta thường đổ lỗi cho hoàn cảnh xung quanh, hoặc nói rằng “Đấy không phải là tôi”, hoặc, theo góc nhìn tôn giáo, chúng ta đổ lỗi cho các vong ma, vì cho rằng chúng đã nhập vào ta. Sự thật là không gì có thể bùng phát ra ngoài, nếu mầm mống của nó không có sẵn trong ta. Càng chối bỏ nhiều bao nhiêu, thì Mặt Tối ngày càng trở nên lớn mạnh bấy nhiêu. Đó là lý do vì sao tôi hay lặp lại câu nói của Alan Watts: “nguời tốt thường gây ra tai họa” Trong rất nhiều trường hợp, phe cực đoan đã phát động một cuộc chiến ý thức hệ, dùng vũ lực để áp đặt góc nhìn về “cái tốt” lên những người khác. Cái tốt chỉ là một khái niệm trừu tượng và nó không tương đương với tính nhân đạo. Tính nhân đạo bao gồm những gì chúng ta cho là tốt, cũng như những gì chúng ta cho là xấu. Cái tốt chỉ tồn tại song song với cái xấu. Bởi vì nếu không có cái xấu, vậy thì lấy cơ sở gì để gọi một thứ là tốt? Vì thế, là một con người nghĩa là một bản thể toàn diện, bao gồm cả những phần xấu xa.

Tiếp theo là Sự Phóng Chiếu: Có một biểu hiện rõ ràng của Mặt Tối được gọi là phóng chiếu. Chúng ta đè nén điều gì thì chúng ta thấy điều đó ở người khác. Phản ứng này khá hợp lý, bởi vì những tính cách ta không thích ở chính mình, thì dĩ nhiên chúng ta sẽ không thích khi thấy nó ở người khác. Chúng ta có thể thấy một ví dụ về sự phóng chiếu trong người sỹ quan đã về hưu tên là Frank Fitts; là một nhân vật trong bộ phim Vẻ đẹp Mỹ – American Beauty. Fitts thể hiện mình là một người kỳ thị đồng tính và cảm thấy rất tức giận khi ông nghi ngờ con trai mình có quan hệ tình cảm với một người hàng xóm: một người đàn ông tên là Lester Burnham. Ông ấy rất giận dữ và còn đánh con trai mình, nói rằng ông ta thà muốn nó chết còn hơn để nó là người đồng tính. còn hơn để nó là người đồng tính. Ở phần sau của bộ phim, cuối cùng ông ta phát hiện ra rằng mình đã đè nén sự đồng tính trong suốt cả cuộc đời. Thay vì chống cự lại Mặt Tối, chúng ta có thể nỗ lực để nhận biết nó, để có thể hợp nhất chúng vào trong cuộc sống hàng ngày theo một cách thức lành mạnh. Sự hợp nhất những tính cách không mong muốn dường như là điều rất kỳ cục, nhưng là một cách để làm giảm thiếu yếu tố độc hại, và phát triển mặt được tích cực ẩn giấu trong Mặt Tối, ví dụ như sự sáng tạo.

Quá trình hợp nhất bắt đầu bằng việc nhận thức. Ví dụ, phóng chiếu thực sự là một cơ hội tuyệt vời để phát hiện ra những gì chúng ta đang đè nén, bằng cách ý thức được những phản ứng của chúng ta với những phần tính cách của người khác, thì chúng chính là một biểu hiện trực tiếp của Mặt Tối. Vì vậy, Mặt Tối có thể là một ngọn đèn dẫn đường để ta nhận thức được những thành phần nằm trong vô thức của ta.

“Nếu bạn tưởng tượng ra được một người đủ dũng cảm để thu hồi lại toàn bộ phóng chiếu, thì bạn sẽ thấy người đó là người ý thức được khá nhiều mặt tối. Người như vậy đã tự đào bới lên những vấn đề nan giải và mâu thuẫn mới. Anh ta gặp rắc rối về chính bản thân mình, bởi vì bây giờ anh ta không thể nói rằng chúng như thế này hoặc thế kia, chúng là sai trái; hoặc chúng cần phải bị loại trừ” – Carl Jung

Mặt Tối tương tác với chúng ta bằng nhiều cách. Carl Jung gợi ý những phương pháp như chủ động tưởng tượng hoặc phân tích giấc mơ, để có thể hiểu được ngôn ngữ biểu tượng mà thông qua đó vô thức cố gắng truyền tải tới chúng ta. Một lần nữa, việc nhận biết có ý nghĩa rất quan trọng. Việc hợp nhất với Mặt Tối là một quá trình lâu dài, bởi vì chúng ta có thể không thể phát hiện ra Mặt Tối một cách nhanh chóng được. Bằng cách ý thức được về vô thức, thì bước đầu để hợp nhất Mặt Tối được thực hiện như sau: chúng ta bước ra khỏi sự phóng chiếu, và nhìn thấu những gì đang ở trong bóng tối. Đúng vậy, có những thứ xấu xí, nhưng chúng ta không thể hóa giải, thứ mà chúng ta không nhìn thấy được.

“Điều này nghe qua thì có vẻ rất đơn giản. Tuy nhiên, trong thực tế, việc chấp nhận mặt tối nằm trong bản chất con người là điều gần như bất khả thi. Hãy thử thoáng nghĩ xem, việc cho phép sự xuất hiện của những gì không hợp lý, vô nghĩa và độc ác kia có ý nghĩa gì! Đó chính là thứ ngày nay người ta đeo đuổi. Anh ta muốn chung sống với tất cả mọi khía cạnh trong chính mình – để biết được rằng mình là ai” – Carl Jung

Liên hợp tính cách bóng tối The Shadow
Liên hợp tính cách bóng tối The Shadow

Mặt Tối là một phần của chúng ta, cũng như những cá thể sống thay đổi liên tục, và một số trong chúng không bao giờ thấy được ánh sáng ban ngày. Vì vậy, hợp nhất là một quá trình diễn ra trong suốt cả cuộc đời. Chúng ta chỉ có thể soi rọi một phần trong chúng, và ngay khi nhận ra được những phần đó, là ta có thể hợp nhất hoặc chuyển hóa chúng. Mỗi khi chúng ta chạm trán với nỗi sợ hãi, chúng ta có thể để cho chúng dẫn lối đến sự dũng cảm. Mỗi khi chúng ta thấy sự hung hăng, chúng ta có thể bẻ hướng nó đến sự thành công. Mỗi khi chúng ta đối diện với sự sáng tạo, chúng ta có thể đưa chúng vào cuộc sống hàng ngày. Theo quan điểm của Jung, ta không nên cố gắng là ánh sáng, trong khi đó lại chối bỏ phần tối bên trong mình. Thay vào đó, hãy ở giữa bóng tối và ánh sáng và không phán xét, để ta có thể trải nghiệm một cuộc sống dưới góc nhìn trọn vẹn của con người.

Sưu tầm.